برگهٔ مرجع · جلسهٔ ۱

مرور کلاس: اپیدمیولوژی، مقدمه و تعریف

این برگه برای مرور سریع پیش از امتحان است. برای توضیح کامل هر بخش، به درس‌نامه بخش ۱ و بخش ۲ برو. منبع: متن کلاس.

تعریف کلاسیک (جان لست، ۱۹۸۵)

مطالعهٔ توزیع و تعیین‌کننده‌های حالت‌ها/رویدادهای مرتبط با سلامت در یک جمعیت، و به کار بردن نتیجهٔ آن برای کنترل مشکلات سلامتی.

اجزا: Study · Distribution · Determinant · Health-related state/event · Population · Application · Health problem · Control.

معناهای «مطالعه» در اپیدمیولوژی

نوعیک‌خطیمثال کلاس
سرویلانسنظارت همراه با اقدام؛ اطلاعات برای اقدامآنفولانزا؛ آستانه‌های ۳٪ / ۵٪ / ۶٪
مشاهدهدیدن و شمردن سادهشمردن ماشین‌های دودزا در یک جای پرتردد
آزمون فرضیهساختن و آزمودن فرضیهفرضیهٔ عطسه و عبور کامیون
پژوهش تحلیلیتحلیل روابطبار ویروسی کووید؛ اومیکرون؛ کنسرت سوئد
تجربه/آزمونآزمودن راهکارلاپاراسکوپ؛ آهن و اسید فولیک در آرد؛ فلوراید آب
Surveyمطالعهٔ ملی/بین‌المللیمقایسهٔ سرطان‌ها بین کشورها
توصیفیزمان، مکان، شخصالگوی فصلی، شهری/روستایی، کودک/بزرگسال

انواع تعیین‌کننده

نوعنمونه
فیزیکالUV، تصادف، شعله/آتش، سیل و زلزله
بیولوژیکباکتری، ویروس، انگل، قارچ
سوشیالفقر (کاهش دسترسی به خدمات پیشگیری)، سوءتغذیه (مستعدی به عفونت مثل سرخک)
کالچرالفرهنگ
بیهیویورالسبک زندگی و رفتار

اعداد کلیدی کلاس

موضوععدد
مطالعهٔ خودکشی زندانیان — نمونه۵۷۸۵ زندانی از ۳۳ زندان
افکار خودکشی در طول عمر۳۸٪
اقدام به خودکشی در طول عمر۲۰.۵٪
اضافه‌وزن/چاقی در جامعه (به بیان استاد)حدود ۷۰٪ (شاید بیشتر)
فشار خون بالا در بزرگسالان (به بیان استاد)۲۶ تا ۲۸٪ → تا ۳۰٪
سیگار در جامعه (تنها یک بار در متن)۳۲٪ تأیید کن
مالیات سیگار در کشورهاحداقل ۵۰٪، بعضی تا ۷۰٪
غربالگری سلامت روان زنداندر بدو ورود + مراقبت مداوم

رتبه‌بندی سرطان‌ها (به بیان استاد)

رتبهبروزمرگ
۱ریهریه
۲برستکولورکتوم
۳کولورکتوم—
۴پروستاتبرست
۵معده—

پیام: کولورکتوم بروز کمتر ولی مرگ بیشتری دارد → «کشندگی بیشتر» → اولویت مداخله.

چهار کاربرد اپیدمیولوژی

  1. توصیف وضعیت سلامتی (describe health status)
  2. اتیولوژی (علت بیماری)
  3. پیش‌بینی وقوع در آینده (predict)
  4. کنترل توزیع بیماری (distribution)

مطالعهٔ خودکشی زندانیان — زنجیرهٔ کامل

فرضیه در ذهن محقق → پروپوزال و تصویب → نمونه‌گیری رندوم (از بندها و جرائم مختلف) → یافته‌ها (۳۸٪ افکار، ۲۰.۵٪ اقدام) → ریسک‌فاکتورها (سن کمتر، زن بودن، بیوه/مطلقه، حبس طولانی‌تر، جرائم خشونت‌آمیز، HIV مثبت، مواد تزریقی*) → توصیهٔ مداخله.

* مورد آخر در متن مبهم است و با استاد باید تأیید شود.

تغییر الگوی بیماری‌ها (۱۰۰ سال)

سیر تاریخی

شخصیتدستاورد
حضرت داووداولین سرشماری نظامی (جنگ طالوت و جالوت)
بقراطنقش فصول، باد، جغرافیا، آب و سبک زندگی بر بیماری (۲۵۰۰ سال پیش)
ادوارد جنراولین واکسیناسیون (آبله) بر اساس مشاهدهٔ شیردوشان
ایگناس سیملوایساتاق تشریح و تب زایمان؛ شست‌وشوی دست و کاهش مرگ مادران
جان اسنوکنترل وبای لندن (۱۸۵۰) با نقشه و تلمبهٔ آب؛ قانون تصفیه آب ۱۸۵۶
ویلیام فاررابطهٔ جغرافیا و ارتفاع با شیوع بیماری‌ها

نکته‌های امتحانی و هشدارهای استاد

سؤال‌های باز برای پرسیدن از استاد

تکلیف

استاد تکلیف مشخصی تعیین نکرد؛ فقط از دانشجوها خواست به‌موقع حاضر شوند. مرور این برگه و تمرین‌های انتهای دو بخش درس‌نامه، کار پیشنهادی من است.